Ekonomi Nedir – Basit Temel Ekonomi Terimleri

0
49

Ekonomide en çok kullanılan terimler ile basit ekonomi terimlerini bir araya getirdik Ekonomi Nedir  İşsizlik oranı nedir?  Enflasyon yükselirse ne olur?  Tüfe nedir ?  Cari açık ne demek? gibi bir çok bilgi  yeni başlayanlar için  ilkte  karmaşık ve  anlamsız  olabiliyor. 

Ekonomi Nedir : Ekonomi gündemini takip etmek isteyenler ekonomi haberlerinde bu finans terimleri ile oldukca sık karşıyor. Her  bir  terim  için temel  analiz  kitaplarınında  sayfalarca  yazılar  bulunmakta.  Merak  etmeyin  sizleri bu  tanımlar ile bunaltmadan, ekonomik terimleri en basit şekilde anlatmaya çalışacağız. Ayrıca herkes profosyonel  olmak  zorunda  değil. Ancak ekonomi hakkında bilgi sahibi olunması, finansal okur yazarlık açısından önemli ollacaktır. İşte herkes için ekonomide bu noktada devreye giriyor. En çok duyduğumuz ekonomik bilgiler ile konumuza başlayalım.

Ekonomi Ne demek?

Üretim, ticaret, tüketim, ithalat ve ihracattan oluşan insan aktivetisine ekonomi denir.
Ekonomi Yunanca’da ev idaresi anlamı gelmektedir. 1150-1250 yılları arasında ekonominin temelleri Venedeik ve Floransa’da atılmıştır. İktisatcılar ekonomiyi,  insan topluluğunun ya da  kader birliği yapan ülke vatandaşlarının, yaşayabilmek için üretme ve bunları bölüşme biçimlerinin ve bu eylemlerden doğan ilişkilerinin tümü olarak aktarmışlardır. Göstergelere dönüştüğü noktada büyüme ve daralma olarak ifade edilmektedir.
Ekonomik büyüme bir ülkede üretilen mal ve hizmet miktarinin bir önceki yila göre ne oranda arttığıdır.
Ekonomik büyüme artarsa satislar artar, sirket karlari artar istihdam yükselir, ülke parası değer kazanır, ülkenin şirketlerin değeri artacağı için borsaya talep oluşur.
Eğer ki artmıyor azaliyorsa buna ekonomik daralma denir. Büyüme hiz kestikce döngü tersine çalısır.
ekonomik-temel-bilgiler

Gayri Safi Yurt İçi Hasıla – GSYİH Ne Demek?

Bir ülkenin sınırları içinde bir dönemde üretilen katma değerdir. Herkesin büyüme verisi olarakda bildiği gösterge. Türkiye ekonomik hareketlerinin boyutunu ve ekonominin sağlığını gösterir. Ekononin gidişatı hakkında önemli bilgiler sunan bu gösterge verisi piyasalar tarafından yakından takip etmektedir. Peki büyüme verileri ne zaman açıklanıyor ?Bir sene 4 çeyrek olarak baz alınır ve veriler bu istatisliklere göre hazırlanır. Büyüme verisini ve bir çok verinin takibini “ekonomik takvimden”yapıabilirsiniz.
Ülkenin GSYİH oranı nufuse bölündüğünde kişi başına düşen GSYİH hesaplanmış olur. Bu rakamsa ülkede yaşan insanların ortalama refah düzeyini gösterir. Alım gücünün yükselmesi kişi başı GSYİH yükselmesinin göstergesi olarakda kabul edilir.

Resesyon Ne Demek?

Ekonomik büyümenin belirli bir süre negatif veya yavaş olmasıdır. Ekonomide atıl kapasitenin olması veya ekonominin uzun vadeli büyüme oranından daha düşük bir oranda büyümesi olarak da tanımlanabilmektedir.

Stagflasyon Nedir?

Bir ekonomide üretimin düştüğü veya en azından artmadığı bir ortamda enflasyon yükseldiği zaman meydana gelen durumu ifade etmektedir. 

 İşsizlik Tanımı, İşsizlik Nedir?

İşsizlik, herhangi bir ekonomik toplumda çalışmak istediği halde iş bulamayan  yetişkinlerin bulunması durumudur.
İş bulamayan kimseye işsiz denir.
Ekonomide genellikle 16 yaş ve üzeri kimseler işsiz grubuna dahil edilirler. Ev hanımları ,mahkumlar ve öğrenciler işsizlik göstergesinde yer almazlar. İşsizliğin devamlı artması yeni istihdamlar üretilememesi sonucunda hem ekonomik hemde sosyal olarak ciddi sorunlar olabileceği düşünüldüğü için, gelişmiş veya gelişmekte olan ülkeler istihdam yükselticek yatırımlar ve önlemler almak zorundadır.

Deflasyon Nedir?

Fiyatların genel düzeyinde sürekli bir düşüş durumunu ifade etmektedir.
ekonomik-temel-bilgiler

Enflasyon Ne Demek?

Fiyatların genel seviyesindeki sürekli artış eğilimidir.
Her hangi bir ürününün fiyat yükselişi enflasyon olarak kabul edilmez ülkenin genelin mal ve hizmet fiyatları sürekli artarak devam ediyorsa enflasyon ortaya çıkar. Enflasyon oranı gelişmiş ülkelerde % 2-3 civarında olması arzu edilir.
Enflasyon oranı, tüketici ve üretici fiyat gelişmelerini gösteren ve TÜİK tarafından yayımlanan resmi endeksler ile ölçülmektedir. Enflasyon artışı devam ettiği sürece paranın değeride o denli azalmaya başlar.
Örneklemek gerekirse.
Her hangi bir yerden alışveriş yaptığınızı ve bu alışverişe 200 Tl ödediğinizi farzedelim.(Enflasyon oranı Yüzde 8 )
Bir sonraki sene Enflasyon oranı Yüzde 10 açıklanırsa, 200 TL ödediğiniz alışverişe bu sene 220 Tl ödemek zorunda olursunuz.
Hangi ülke olduğu farketmez, bir ülke ekonomisi için  enflasyonun yükselmesi olumsuz olarak algılanır. Çünkü yüksek enflasyon paranın satın alma gücünü azaltırken, yaşam maliyetini artıcaktır.

Çekirdek Enflasyon Ne Demek?

Enflasyonun geçici veya bir defaya mahsus etkilerden arındırılmış kalıcı kısmıdır. Belirli ürünlerin endeksten dışlanması, istatistiksel analiz ve modele dayalı yöntemler çekirdek enflasyonun hesaplanmasında sıklıkla kullanılmaktadır.  Ancak en yaygın takip edilen çekirdek enflasyon göstergeleri dışlama yöntemiyle  elde edilenlerdir. Bu amaçla, dışsal etkilere (enerji fiyatları, mevsimsel koşullar, maliye politikası vs) daha açık olan ve geçici nitelikler taşıyabilen, enerji,  temel gıda maddeleri fiyatları ve dolaylı vergiler bu tür enflasyon hesaplamalarında  dışlanan başlıca unsurlardır. Çekirdek enflasyon kullanımındaki amaç,  fiyatlar genel seviyesindeki değişimi sürekli kılan unsurları tespit etmektir. Her ne kadar enflasyon hedefi manşet TÜFE enflasyonu üzerinden belirlense de,  daha gerçekçi politika kararları alınabilmesi için çekirdek enflasyon göstergelerinin  seyri de dikkate alınmaktadır. Özellikle, enflasyon hedeflemesine yönelen ülkelerde  tek bir çekirdek enflasyon göstergesi yerine, tüm hesaplama yöntemlerinin avantaj ve dezavantajları göz önünde bulundurularak farklı yollarla hesaplanmış alternatif endeksler
takip edilmektedir.

Tüketici Fiyat Endeksi -TÜFE Nedir?

Tüketici tarafından satın alınan mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişimleri ölçen endekstir. TÜFE hesaplanırken ilk olarak, ülkenin genelini temsil eden bir örnek kitlenin bir yıl içinde mal ve hizmetlere yaptığı harcamalar derlenmektedir. Bu harcama yapısına göre mal  ve hizmetlerin endeks içinde göreli payları belirlenmektedir. Burada, örnek kitle tarafından  yüksek oranda tüketilen mal ve hizmetler daha yüksek bir ağırlığa sahip olurken daha az tüketilenler daha düşük bir ağırlığa sahip olmaktadır. Belirlenen mal ve hizmet kalemlerinin fiyatları ise her ayın belirli günlerinde tüm illerden toplanmaktadır. Toplanan fiyatlar ve  yılbaşında belirlenmiş olan ağırlıklarla TÜFE hesaplanmaktadır.

 Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi-Yİ-ÜFE Nedir?

Yurt içinde ticarete konu olmak üzere üretilen tüketim,  ara ve sermaye malları ile enerji  sektöründeki fiyat değişimlerini ölçen endekstir.

Cari Açık Nedir ?

Cari açık, bir ülkenin ürettiği malların ihraç sonucu getirdiği gelirin, ülkenin yurtdışından ithal ettiği mal ve hizmetlerden az olması durumudur.
Cari açık kalemleri
-Devletlerarası ithalat ve ihracat
-Hizmetler hesabı: taşımacılık, turizm, sigortacılık vb. hizmetler ticareti
-Transferler hesabı.(yurtdışında çalışan ülke vatandaşları ve ülkede
çalışan yabancı ülke vatandaşlarının getirdiği döviz giriş çıkışıdır.)
Yukarıda oluşan kalemlerden elde edilen dovizler harcadağımız dovizlerden fazla ise bu cari açığı oluşturur. Elde edeceğimiz dovizler harcadığımız dovizlerden az ise buda cari fazlayı oluşturur.
Kısaca elde edilen doviz miktarı üstünde doviz harcanıyorsa bu cari açığı artıracak bir sonucu teşkil eder. Diğer taraftan ihrac edilen ürünler, ithal edilen ürünlerden fazla ise buda cari açığı oluşturacaktır. Türkiye’nin cari açık sorununun bir temel nedenide tam olarak budur. Türkiye’de ihracat şöyle yapılmaktadır. İhrac edilecek ürünün ham maddesini, parçasını veya her hangi bir bölümünü yurt dışından alıyor, bu aldığı maddelerle kendi ürününü üretip tekrar yurt dışına satmaya veya diğer firmalar ile rekatbet etmeye çalışıyor.(Rekabet etmek sürdürebilir değil) Böyle oluncada ihrac etmek istediğin ürünün bir kısmını zaten ithal etmiş olduğundan dolayı buda cari açığa dolaylı yoldan etki ediyor. Daha düşük bir cari açık ve daha iyi bir ekonomi için Türkiye ihrac ettiği malların üretimini ülke sınırları içinde yapmalıdır.

Sepet Kur Nedir?

Ülke para biriminin yabancı dövizler karşısındaki değerini tespit etmek için, birden fazla para ile oluşturan sepete “Sepet Kur” denir. Bir kaç para birimin bir araya gelmesi sonucu oluşturulur. Sepet kurda neler var ? Ülkemizde sepet kur, Euro ve Dolar üzerinden hesaplanmaktadır. Peki sepet kur nasıl hesaplanır ?
Güncel dolar kuru baz alındığında, 1 Dolar + 1 Euro / 2 = formasyonu üzerinden elde edilir.  1 Dolar 5.64 + 1 Euro 6.49 =12.13 / 2 =6.06

Reel Efektif Döviz Kuru Nedir?

Nominal efektif döviz kurunun ülkeler arasındaki nispi bir fiyat veya maliyet ölçütü ile (Üretici Fiyat Endeksi-ÜFE, Tüketici Fiyat Endeksi-TÜFE, Birim İşgücü Maliyeti-BİM, Gayri Safi Yurt içi Hasıla-GSYİH deflatörü gibi) düzeltilmesini ifade eder. Türk lirasının ağırlıklı ortalama değeridir. Ağırlıklar ikili ticaret akımları kullanılarak belirlenmektedir.

Kaynak : Thedoviz.com

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here